Feeds:
Posts
Comments

A piece of paper and a pen, an idea, several people around, “what if we could …”, discussions, jokes, scribbling, more words, bits of sentences, someone starts to formulate, “yes! write that down”, scratched through sentences, new lines, “can you read it now, aloud…?”

That’s how a WITPLAN (white plan) was born almost half a century ago. Next thing was to get a typewriter and to hammer the words in the waxed surface of a ‘paper stencil’ or use a pen or brush with a special etching ink to make a kind of paper printing plate. All this was two steps away from hitting the world with your plan. First the duplicating machine to churn out hundred or more leaflets. Next to go out in the streets and distribute the leaflets at a proper moment, which would be often a ceremonial gathering in the form of a street happening, whereby one had to make sure that some sympathizing journalists in the nearby cafe would get their personal copy, to increase the chances for posterity.

Communication point for launching WITPLANs the Lieverdje (little rascal) statue at the Spui square in Amsterdam and one of the Provo gathering and printing places the cellar of the gallery De Witte Neger (the white negro) at the Korte Prinsengracht (photographs Ron Kroon and Cor Jaring). The leaflet shown is the White Bicycle Plan. Click picture for full size view.

This new weblog WITPLAN offers another kind of meeting point for ‘white plans’ in the 21st. century. White plans in which means and ends are of the same order: social use of the liberating potentials of technology combined with the joy of sharing. This blog is not longing for the past but has a nostalgia for utopia, projecting the liberating spirits from the past upon the future.

======================

Papier en pen, een idee, een aantal mensen, “als we nu eens…”, discussies, grappen, gekrabbel, meer woorden, flarden van zinnen, iemand begint iets te formuleren, “ja! schrijft dat op”, doorgestreepte zinnen, nieuwe regels, “kun je het nu hardop voorlezen…?”

Dat is hoe een WITPLAN geboren werd nu bijna een halve eeuw geleden in de twintigste eeuw.  Het volgende was een tikmachine om de woorden in het waslaagje van een stencil te hameren of een pen of kwast met een speicale etsende inkt te gebruiken om een soort papieren drukplaat te maken. Dit alles was twee stappen weg van het raken van de wereld met je plan. Eerst een stencilmachine om honderd of meer pamlfetten uit te draaien. Vervolgens de straat op gaan om de pamfletten op een geschikt moment te verspreiden, iets wat vaak een ceremonieel bijeenkomen tijdens een straathappening was, waarbij je jezelf ervan moest vergewissen dat een sympathiserende journalist in een nabij café z’n persoonlijk exemplaar kreeg, om de kansen om herinnerd te worden door het nageslcht te vergroten.

Dit nieuwe webblog WITPLAN biedt een ander soort ontmoetingspunt voor ‘witte plannen’ in de 21ste eeuw. Witplannen waar doel en middel van dezelfde orde zijn: social gebruik van de bevrijdende mogelijkheden van technologie, gecombineerd met het plezier van iets samen te delen. Dit blog verlangt niet naar het verleden, maar heeft een nostalgie voor de utopie, de bevrijdende ideeën uit het verleden projecterend op de toekomst.

Bij het principebesluit om een metro aan te leggen in 1968 ging het voornamelijk om de Oost-Westlijn en de Noord-Zuidlijn. Voor de Oost-Westlijn moest veel gesloopt worden zowel in de Nieuwmarktbuurt als op de grachtengordel. De Noord-Zuidlijn zou gebouwd worden volgens een methode waarbij weinig mis kon gaan: twee diepe wanden aan weerskanten van de straat afgedekt met een dak dicht aan de oppervlak; daarna uitgraven tot de gewenste diepte om daar de vloer te storten.
De gemeenteraad wilde eerst de Noord-Zuidlijn aanleggen omdat die onder het doorlopende stratentraject van CS naar RAI zou komen zodat er geen huizen gesloopt hoefden te worden. Maar wethouder Han Lammers haalde de raad over om met de Oost-Westlijn te starten omdat die voor de Bijlmer nodig was. Hij beloofde dat de aanleg van de Noord-Zuidlijn hierdoor niet zou worden vertraagd. De onnozele ganzen namen dat aan voor zoete koek.

Er zijn in die jaren twee voorstellen gedaan die tot een beter en goedkoper resultaat hadden kunnen leiden. Voorstel 1 kwam van Provo: Spaar de Nieuwmarkt (de oostkant) en de grachtengordel (de westkant), ga bij het Waterlooplein onder de Amstel en maak een aansluiting op de Noord-Zuidlijn bij de Munt. Hierdoor zou de Oost- Westlijn korter en goedkoper worden en zou er niet gesloopt hoeven te worden. Voorstel 2 kwam van de aktiegroep Nieuwmarkt: Ga niet onder de Nieuwmarkt door maar onder de Geldersekade. Maak een metrostation onder het oostelijk viadukt naast het CS. De roltrappen van dit station kunnen uitkomen op de perrons van het CS. Dit tracee, dat in het geheim is uitgewerkt door technici van Publieke Werken, kon zonder problemen naar Noord worden doorgetrokken en had de enorme verbouwing van het CS voorkomen.

De slag om de Nieuwmarkt in 1975 maakte verdere voorstellen voor de aanleg van de metro onbespreekbaar. In 1990 kwam er een sneltram naar Amstelveen met minder capaciteit en een andere breedtemaat. Het werd een tram met veel storingen. Wat betreft de Noord-Zuidlijn heeft het geleid tot het boren van een metrotunnel onder de stad met de suggestie dat we er boven niets van zouden merken. Politiek geklungel, een verkeerde aansturing, opportunisme dat veel kost en weinig oplevert.

Hoe doen we het nu beter? Met de hele aanleg stoppen is moeilijk, maar stoppen als het boren ergens mis dreigt te gaan, kan wel veel ellende voorkomen. De monitoring moet worden uitgebreid. We kunnen tot op de mm nauwkeurig meten en op tijd stoppen voor het mis gaat. Met de uitvoerders spreken we af bij welke afwijking wordt gestopt. We starten volgend jaar met boren vanaf het CS. Als de monitoring een onacceptabele afwijking bijvoorbeeld bij de Munt constateert, wordt er voordat er iets onherroepelijks gebeurt, gestopt. Boorinstallatie weg, einde tunnel.

Vanaf Noord rijdt de metro via het CS tot het station Rokin. De ringlijn Sloterdijk die nu eindigt bij station Isolatorweg, wordt doorgetrokken via station Westerpark naar CS waarmee een gesloten ringlijn gerealiseerd kan worden. De metro uit Noord sluit bij het CS aan op die ring in zuidelijke en in westelijke richting maar ook op de metro’s naar Zuidoost en Amstelveen. De lijn uit Noord krijgt zo een volwaardige aansluiting in vijf richtingen en eindigt op het Rokin, midden in het centrum van de stad.
Vanuit Zuid wordt geboord in de richting van het centrum totdat het dreigt mis te gaan en het boren moet stoppen. Verwacht mag worden dat in elk geval de Ceintuurbaan wordt gepasseerd. Dit stuk metrolijn wordt dan het verlengde van de Amstelveenlijn en sluit bij station Zuid aan op de ringlijn. Bovengronds kan de metroreiziger overstappen op trams. Op deze manier ontstaan er geen kostbare schadeclaims omdat de uitvoerders falen. Door op tijd te stoppen zullen de kosten lager zijn. We kunnen rustig tien of twintig jaar wachten op een techniek waarmee de uitvoerders zonder risico’s de beide stukken Noord-Zuidlijn met elkaar kunnen verbinden. Op dat moment zullen we die kosten ook makkelijker kunnen dragen.

Bij een gebroken Noord- Zuidlijn wordt de ringlijn (lijn 50) het hart van het metrostelsel dat er verder zo gaat uitzien:

RING-50 lijn met hoge frequentie die alle metrolijnen kruist, met 7 NS-stations; AMSTELVEEN-51 van Amstelveen over station Zuid naar Centuurbaan, met afwijkend materieel dat niet meer op de andere lijnen komt; NOORD-52 van Noord over CS tot Rokin; GAASPERPLAS-53 van CS tot Gaasperplas, met 3 NS-stations; GIJN-54 van CS tot Gijn, met 4 NS stations.

Gaat het wel goed met boren en komt de hele Noord-Zuidlijn klaar, dan hebben we dat bereikt zonder overbodige risico’s. We hebben het proces goed in de hand gehouden. Het heeft veel geld gekost maar dan hebben we een metrolijn die het hart is van het stedelijk openbaar railvervoer. Daarmee hebben we de stad binnen de ring weer minder afhankelijk gemaakt van het vervuilende en gevaarlijke autoverkeer.

Luud Schimmelpennink december 2009


“The Copenhagen Cityplan 2010” by Luud Schimmelpennink and his Y-tech Innovation Center Amsterdam has been developed for the “Open Design Competition – A new Bike Sharing System for Copenhagen”, an international call by the City of Copenhagen. Click picture for link.

The full brochure + some extra visuals can be viewed on this web site by clicking the picture above and a new window will open. You can scroll sideways by using the bottom navigation bar of your web browser.

The local Amsterdam idea of the Provo movement, the ‘White Bicycle Plan’ from the early sixties of last century has over decades transformed into a practice in hundreds of places all over the world. Now a new proposal has been put on the world stage of the Copenhagen Environmental Conference 2009: smart phones and poles to tackle the distribution system of vehicles; electrical bicycles and mini-cars, transfaria systems on the edge of the city; and interactive visual information systems that allow for a drive through literature, history, politics and statistics, while also measuring and mapping the actual environmental quality of the city.

=========

Luud Schimmelpennink’s Y-tech Innovatie-centrum heeft voor de prijsvraag van de stad Kopenhagen voor een nieuw fiets-verdeel-systeem een plan ingediend “The Copenhagen Cityplan 2010”.

De volledige brochure is nu via deze website te zien; klik op het plaatje boven en een nieuw venster opent zich. Gebruik de schuifbalk onder de web browser om horizontaal door de pagina’s te bewegen.

Het lokaal Amsterdamse idee van het ‘Witte Fietsenplan’, opkomend met de Provobeweging in de vroege zestiger jaren van de vorige eeuw, heeft zich over een periode van tientallen jaren omgevormd tot een praktijk op honderden plaatsen in de wereld. Nu is er een nieuw voorstel geplaatst op het wereldpodium van de Kopenhaagse Miieuconferentie 2009: slimme telefoons en palen om het verdeelsysteem van voertuigen te beheersen; electrische fietsen en karren; overstapstations aan de rand van de stad; interactieve beeld informatie-systemen die het mogelijk maken door literatuur, geschiedenis, politek en statistiek te reizen, onderwijl de staat van het stadsmiliieu metend en in kaartbrengend.

Dit is het oerdocument van de moderne Nederlandse kraakbeweging geschreven in 1966 door Auke Boersma toen één van de actieve deelnemers aan de Amster- damse Provo-beweging. ‘Moderne kraak- beweging’ omdat het ingebruiknemen van woonruimte zonder legale titel als huur- der of als eigenaar, iets van alle tijd is en er hier een nieuwe vorm gevonden wordt voor een oude praktijk met: een verbod op sloop van woningen zolang er een tekort aan is; het aanleggen van lijsten en het met witte verf markeren van leegstaande woningen; het publiek oproepen om leeg- staande woningen zelf in bezit te nemen. Voorheen was het ‘illegaal’ bezetten van een leegstaande woning meestal een stie- kumme en geen demonstratieve daad: “eropkruipen” heette het in de volksmond. Om nu bijna een halve eeuw na datum iets van de betekenis van dit pamflet in zijn eigen tijd te begrijpen dient vermeld te worden dat in de midden zestiger jaren woningdistributie door de overheid (op ba- sis van de Woningwet van 1947) een groot deel van de woningmarkt controleerde, het is ook de tijd dat er saneringsplannen in de binnenstad voor wat dan nog volkbuurten zijn (Kattenburg, Nieuwmarkt, Jordaan) in uitvoer komen met verplaatsing van hele bevolkinsggroepen naar de buiten- wijken en leegstand in afwachting van sloopplannen. Tegelijkertijd verruilen kantoren – gevestigd in vroegere woningen aan de grachten – door verkeersopstoppin- gen en moderniseren van werkomgeving hun grachtenpand voor nieuwbouw aan grote verkeersaders, waardoor ook hier veel panden leeg komen te staan. Voorts is het 17e eeuwse Stadhuis op de Dam pas sinds 1814 Koninklijk Paleis (ooit ge- naast tijdens de Franse bezetting door de broer van Napoleon, later overgenomen door de Oranjes). Rechtgeaarde repub- likeinen zien dit leegstaande paleis met lede ogen aan en pleitten al sinds het mid- den van de 19e eeuw, voor teruggave aan de stad Amsterdam van haar stadhuis. New Babylon is het door de provobe- weging omarmde plan voor een van ar- beid bevrijdde nomadische samenleving van kunstenaar en situationist Constant Nieuwenhuis voor een samenleving waar het privé-bezit is opgeheven, een samenleving voorbij het “mijn en dijn”. Tjebbe van Tijen oktober 2008 voor het “Witboek Kraken” en met dank aan pamflettoloog Frans Panholzer en het In- ternationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis voor de scan van het pamflet.

April 1966 lealfet announcing the plan of the Dutch Provo movement to end the Housing Question by self-distribution of empty houses

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.